2 . نطفه و لقاح منى و تخمك در بيرون رحم ، مراحل بارورى خود را بگذراند ، و پس از رشد آن ، نطفهء بارور شده را در رحم زن قرار دهند ، تا ادامهء تكوين خلقت خود را طى كند . 3 . اختلاط نطفهء مرد و زن از آغاز بارورى تا پايان شكل‌گيرى و نموّ فرزند در بيرون رحم ، يعنى در آزمايش‌گاه است . هريك از اين‌گونه‌ها خود فرض‌ها و صورت‌هاى گوناگونى دارد ، ولى در اين نوشتار تمام اين صورت‌ها را بررسى نمىكنيم و فقط در فرايندهايى مناقشه و بحث مىكنيم كه از مصداق‌هاى معروف و مهم تلقيح است . امام خمينى پاره‌اى از صورت‌هايى را كه شايد الآن هنوز به‌طور موفق و كارآمد آزمايش نشده و نتيجه نداده است ذكر كرده‌اند ، كه بعضى از آن‌ها را غير ممكن دانسته‌اند و ما هم دربارهء اين‌گونه موارد بحث نخواهيم كرد ؛ مثلا نطفه‌اى كه منشأ فرزند مىشود ، از ميوه‌هاى درختان و حبوبات و امثال آن‌ها گرفته شود ، و با عمل تلقيح در رحم زن قرار گيرد . « 1 » اين صورت آيا ممكن است يا خير ، بحث ديگرى است و شايد در آينده ممكن شود . هم‌چنين لقاح نطفهء انسان در رحم حيوان و يا لقاح نطفهء حيوان در رحم حيوان يا انسان كه از موضوع بحث خارج است . « 2 »

--> ( 1 ) . تحرير الوسيله ، ج 2 ، ص 622 . ( 2 ) . كلمات سديده ، ص 89 .